Bir hastane koridoruna, lojistik depo merkezine veya bir otelin servis katına girdiğinizde gözünüze çarpan ilk detay duvarlardaki o uzun, plastik veya metal şeritlerdir. Çoğu kişi için bu bariyerler sadece görsel birer tamamlayıcıdır. Ancak bir tesis yöneticisi için bu bariyerlerin hangi yükseklikte durduğu, her yıl binlerce liralık boya, alçı ve yapısal onarım maliyetinden tasarruf etmek ile duvarların bir savaş alanına dönmesi arasındaki ince çizgidir.
"İdeal montaj yüksekliği nedir?" sorusuna verilecek standart bir cevap yoktur. Çünkü her tesisin kendi "hareketli popülasyonu" vardır. Bu yazıda, sedyelerden tekerlekli sandalyelere, yemek arabalarından temizlik robotlarına kadar tüm hareketli unsurların duvarlarınızla olan imtihanını ve bu imtihandan nasıl galip çıkacağınızı derinlemesine inceleyeceğiz.
Neden Katalog Bilgileri Yeterli Değildir?
Pek çok mimari teknik şartnamede duvar koruma bariyerleri için "yerden 90 cm yüksekliğe monte edilir" gibi genel geçer ifadeler yer alır. Ancak sahaya indiğinizde durum farklıdır:
A Tipi Sedye: Tamamen kaldırıldığında 105 cm, en alt seviyede 45 cm yüksekliğe çarpabilir.
Yemek Dağıtım Arabaları: Genellikle 110-120 cm bandında, üst köşelerinden darbe vurur.
Tekerlekli Sandalyeler: Metal ayaklık kısımları yerden sadece 15-20 cm yükseklikte duvarları tıraşlar.
Eğer sadece 90 cm’e bir bariyer takarsanız, tekerlekli sandalyeler süpürgeliklerinizi parçalar, yemek arabaları ise bariyerin üstünden geçip duvarın üst kısmında derin yarıklar açar. İdeal yüksekliği belirlemek bir matematik değil, bir saha gözlemi işidir.
"Kritik Çarpma Hattı" (Critical Impact Line) Nasıl Tespit Edilir?
Kendi tesisinize özel en doğru yüksekliği bulmak için "Lojistik Denetim" adını verdiğimiz yöntemi uygulamalısınız.
Adım A: Envanter Taraması
Binanızda hareket eden tüm tekerlekli araçları listeleyin. Sadece sedyeleri değil; çamaşır arabalarını, ilaç arabalarını, oksijen tüpü taşıyıcılarını ve hatta personelin kullandığı ağır temizlik kovalarını dahil edin.
Adım B: Temas Noktası Ölçümü
Her aracın duvarla temas edebilecek en dıştaki çıkıntılarını ölçün.
Sivri Köşeler: Arabanın gövdesinden dışarı taşan metal aksamlar.
Tekerlek Göbekleri: Genellikle bariyerin altından geçip süpürgeliklere vuran kısımlar.
Hareketli Parçalar: Sedyelerin serum askısı takılan yuvaları veya yan korkulukların dış kavisleri.
Adım C: Yükleme Değişkeni
Unutmayın, boş bir yemek arabası ile 50 tepsi dolu bir yemek arabasının süspansiyon seviyesi aynı değildir. Araçların tam yük altındaki yükseklik değişimlerini (sagging) mutlaka hesaba katın.
3. Katmanlı Koruma Stratejisi
Analizleriniz sonucunda muhtemelen farklı yüksekliklerde birden fazla risk noktası bulacaksınız. Bu durumda "Double veya Triple Line" (Çift veya Üçlü Hat) stratejisi devreye girer.
Alt Seviye (Süpürgelik Üstü: 10 - 25 cm)
Bu bölge, tekerlekli sandalyelerin metal ayaklıkları ve temizlik makinelerinin gövdeleri için en kritik bölgedir. Buraya takılacak ince ama darbe dayanımı yüksek bir şerit (Crash Rail), duvarın en zor onarılan alt kısımlarını kurtaracaktır.
Orta Seviye (Bel Hattı: 70 - 100 cm)
Hastanelerdeki ana çarpma bölgesidir. Sedyelerin en geniş kısımları, tekerlekli yatakların tamponları bu aralıkta hareket eder. Eğer el tutamağı (handrail) ihtiyacı da varsa, bu bölge hibrit sistemlerle hem koruma hem de destek alanı olarak organize edilmelidir.
Üst Seviye (Omuz Hattı: 110 - 130 cm)
Özellikle servis koridorlarında, büyük tekerlekli konteynerlerin ve lojistik arabaların üst köşelerinin vurduğu yerdir. Genellikle daha ince ama geniş yüzeyli "Bumper Guard"lar burası için idealdir.
Geometrik Tuzaklar
Düz bir duvarda yüksekliği belirlemek nispeten kolaydır. Ancak koridor köşelerinde işler karmaşıklaşır. Bir sedye dönerken, arka tekerleği duvar köşesine daha fazla yaklaşır (içten kesme yapar).
Köşe Koruyucular (Corner Guards): Bariyerlerin yüksekliğiyle köşe koruyucuların başlangıç noktası senkronize olmalıdır. Köşe koruyucu, bariyerin bittiği yerden yukarı doğru devam etmeli, darbenin köşe açısını patlatmasını engellemelidir.
Dönüş Radyusu: Geniş araçların döndüğü koridorlarda, bariyerler duvardan biraz daha dışarıda (daha kalın profilli) seçilerek aracın gövdesinin duvara yaklaşması fiziksel olarak engellenmelidir.
Uygulamada Yapılan 3 Kritik Hata
Süpürgelikleri Koruma Dışı Bırakmak: Çoğu projede süpürgelik sadece estetik bir bitiş elemanı sanılır. Oysa tekerlekli araçların "tekerlek göbekleri" direkt buraya vurur. Süpürgelik üzerine binen veya hemen üzerine monte edilen paslanmaz çelik bir koruma, tesis ömrünü 10 yıl uzatır.
Yumuşak Dolgulu Bariyerlerin Yanlış Kullanımı: Çok ağır sedyelerin olduğu bir yerde (örneğin Acil Servis), çok yumuşak/esnek bariyerler darbeyi emse de esneyerek duvarın içindeki alçıpanın kırılmasına neden olabilir. Burada rijit alüminyum destekli sistemler şarttır.
Montaj Aparatlarının Yanlış Aralığı: Bariyer ne kadar sağlam olursa olsun, eğer duvara bağlanan aparatlar (brackets) arası mesafe çok fazlaysa, bir çarpma anında bariyer yerinden çıkar. Ağır araç trafiği olan yerlerde aparat aralığı 40 cm’i geçmemelidir.
İdeal montaj yüksekliğini belirlemek, bir bina için terzilik yapmak gibidir. Hazır dikim bir elbise (standart yükseklik) çoğu zaman bir yerlerden pot yapar veya kısa gelir. Kendi tesisinizdeki araçları "duvarların düşmanı" değil, "uyum sağlanması gereken kullanıcılar" olarak görün.
Bir öğleden sonranızı, elinizde bir metre ve en çok kullanılan iki farklı sedye ile koridorda geçirin. Sedyeyi duvara farklı açılarla yaklaştırın, en alt ve en üst pozisyona getirin. O an duvarınızın size feryat ettiği noktaları göreceksiniz. İşte o noktalar, bariyerlerinizin gerçek evidir.
